Lotnictwo, Symulatory, X-Plane

Przejście na X-Plane – poradnik

Poniżej krótki poradnik dotyczący podstaw symulatora X-Plane, aby nieco ułatwić przejście z serii Microsoft Flight Simulator.

Przejście to nie będzie bezbolesne: przyzwyczajenia, brak logicznych rozwiązań ze strony Laminar Research, staroświeckie szare belki interfejsu XP (bo nikt nie mówi, że X-Plane jest doskonały, wręcz przeciwnie – ma wiele niedoróbek).

Na początek film zlecony przez Aerosoft DLACZEGO warto zmienić symulator:

Demo

Przed zakupem, aby uniknąć rozczarowań i zapoznać się z FPSem na własnym sprzęcie, należy KONIECZNIE pobrać wersję demo i zaktualizować ją do najnowszej bety. Demo zawiera scenerię mesh okolic Seattle (o całkiem sporej powierzchni 3×3 stopnie) i pozwala na kilka minut lotu po każdym uruchomieniu symulatora. Do testów można ustawić się na mniej ruchliwym lotnisku (np. CYAZ Tofino) i zoptymalizować demo korzystając z poniższego poradnika. Demo jest wersją pełną X-Plane, ograniczoną do regionu i czasu działania. Na wspomnianym obszarze można instalować dowolne scenerie (np. dostępne na x-plane.org) jak i samoloty, ale nie polecam bezpłatnych (tak – w demie działają dodatki payware). Z domyślnie zainstalowanych samolotów dość dobrze wykonany jest Beechcraft King Air C90B. Jeżeli komuś będzie przeszkadzała lekka kanciastość domyślnego meshu, to w tym obszarze zadziała również mesh HD v3 (z dokładną linią dróg, lasów i zbiorników wodnych), który można pobrać stąd.

Instalacja

Gdy już będziemy zdecydowani, to przed instalacją niezbędne będzie założenie bezpłatnego konta w serwisie x-plane.org – dużo narzędzi i istotnych plików jest umieszczonych tylko w tym serwisie.

Instalacja z płyt wymaga pobrania tego instalatora/updatera i dopiero z jego poziomu umieszczamy poszczególne płytki w napędzie. X-Plane można zakupić również przez Steam – instalacja jest wtedy bezproblemowa a domyślną scenerię z podziałem na kontynenty dodaje się jako bezpłatne DLC. Sceneria instalowana przez updater pozwala na dokładniejsze wybranie zakresu (oszczędność miejsca na dysku):

Image

Z poziomu updatera należy też zaktualizować X-Plane do najnowszej wersji, od nas zależy czy do ostatniej stabilnej, czy do ostatniej bety (checkbox). Ja trzymam kilka wersji X-Plane 10 – wystarczy skopiować X-Plane do dodatkowej lokalizacji i raz uruchomić. Updater będzie wykrywał automatycznie wszystkie wersje, i stwarzał możliwość aktualizacji każdej z nich oddzielnie.
Instalacja domyślnych scenerii mesh: polecam na początek zainstalować tylko Europę – ze względu na dużą ilość miejsca zajmowanej przez te scenerie, oraz ze względu na uwagi dostępne poniżej, dotyczące scenerii fotograficznych i OSM 3D. W późniejszym terminie można doinstalować pożądane fragmenty globu. Jeżeli nie posiadamy ogromnego dysku twardego w X-Plane, nie należy instalować całego świata, a ograniczyć się tylko do lokalizacji, po których faktycznie zamierzamy latać.
Domyślnie X-Plane zawiera dane najważniejszych lotnisk całego świata – lotniska są wtedy umieszczane „na wodzie”. Dopiero doinstalowanie updaterem odpowiednich regionów tworzy teren otoczenia.

Po instalacji w katalogu X-Plane 10 pojawią się dwa pliki:
X-Plane.exe – wersja 64-bitowa dla posiadaczy Windows 64-bit – teraz już domyślna),
X-Plane-32bit.exe – wersja 32-bitowa.

Pierwsze uruchomienie

Po pierwszym uruchomieniu następuje wykrycie joysticków. Należy poruszać wszystkimi dostępnymi osiami, oraz naciskać wszystkie dostępne przyciski. Jeżeli podczas tego procesu coś nie pójdzie jak powinno, należy (sic) wyłączyć symulator, skasować plik ustawień (X-Plane 10\Output\preferences\X-Plane.prf), uruchomić ponownie symulator, i wykonać tę operację od początku (należy też wykonywać tę samą akcję w razie jakiś większych problemów z tym symulatorem). Następnie z górnego menu należy wybrać Settings->Joystick & Equipment i przypisać osie do odpowiednich funkcji. W kwestii konfiguracji joysticków nie mogę pomóc, bo u mnie proces przebiegł bez żadnych problemów, mimo podłączonych wielu kontrolerów.

Podczas pierwszego uruchomienia wczyta się nam długi „najazd kamerą z powietrza” na pierwszy samolot w wybranej przez Laminar scenerii (dość mocno obciążającej system, z ciężkimi chmurami, ruchem lotniczym, samochodowym i dużą ilością dróg). Nie należy się sugerować niskim FPSem podczas tej pierwszej „prezentacji”, która jest takim lekkim „strzałem w stopę” firmy tworzącej ten symulator. Na szczęście ma miejsce tylko jeden raz.

Dopiero po poprawnym ustawieniu osi, i przebrnięciu przez tę „prezentację”, można przejść do następnego kroku konfiguracji.

Konfiguracja

Menu pojawia się po najechaniu na górną krawędź ekranu.

Do wygodnego konfigurowania symulatora należy:

    1. wybrać lotnisko inne od domyślnego: Location->Select Global Airport->[ICAO lub nazwa] polecam Bornholm: jak w FSX, tak i w XP scenerie z dużą ilością wody działają najpłynniej. Po pojawieniu się na nowym lotnisku należy wyjść z symulatora File->Quit, a następnie uruchomić go ponownie (dzięki czemu prezentacja nie zostanie już powtórzona),
    2. wybrać z górnego menu Aircraft->Aircraft & Situations->Other Aircraft i w number of Aircraft wpisać 1. Ta opcja wycofa ruch innych samolotów AI z symulatora. Domyślnie w X-Plane jest bardzo mało-wydajnie rozwiązany ruch AI – Laminar wykorzystuje pełne modele samolotów, dostępne w katalogu X-Plane 10\Aircraft (czyli tego, z którego wybieramy samolot do lotu – czyli może wykorzystywać również bardzo ciężkie samoloty payware). Na x-plane.org można znaleźć paczkę samolotów przeznaczoną tylko do AI i wtedy wydajność nie spada tak wyraźnie jak przy domyślnym ustawieniu (Laminar heh),
    3. w Environment->Weather dla wszystkich cloud wybrać clear oraz, co bardzo istotne, ustawić visibility na 14 sm. Domyślne chmury XP10 są ogromnie FPS-ożerne i należy przyjąć, że albo latamy „bez chmur”, albo wydajemy pieniądze na dodatek SkyMaxx Pro, który rozwiązuje ten problem (przy pełnym pokryciu chmurami mam spadek FPS tylko o 2-4 klatki).
    4. Ustawienie visibility (tak jak i w FSX) wpływa znacząco na FPS. Do lotów VFR wystarcza 14 sm – jeżeli przy tym chcemy skorzystać z global weather należy pobrać Visibility Limit Plugin. Dla VATSIM XSquawkbox zawiera w sobie taki limiter, i można samodzielnie podać wartość maksymalną widzialności.
    5. Z menu Settings->Data Input & Output w lewym górnym rogu pierwszej zakładki, która nam się otworzy, zaznaczamy czwarty checkbox znajdujący się tuż przy framerate, i od tej pory będzie wyświetlała się zmienna f-act zawierająca aktualny FPS – przydatna do testów konfiguracji.

W zależności od karty 3D ustawiamy w Settings->Rendering Options:

  • gorsza karta: bez opcji HDR tylko ze standardowym antyaliasingiem (wygląda ładnie – ale HDR w XP jest jednym z największych atutów tego symulatora),
  • średnia karta: z opcją HDR ale bez HDR antialiasing,
  • mocna karta: z opcją HDR oraz 2x SSAA+FXAA, która jest moim zdaniem niezbędnym minimum dla poprawnego wyglądu X-Plane. Bez antyaliasingu XP w HDR prezentuje się wyjątkowo źle.

Lateral field od view (pole widzenia) polecam na początek należy ustawić na 80, domyślna wartość daje zdecydowanie za mały kąt widzenia. Oczywiście warto poszukać swojej wartości. Zwykle w instrukcji do poszczególnych samolotów podana jest zalecana wartość dla każdego z nich oddzielnie.

Shadow detail: 3D on aircraft – w przypadku fotoscenerii nie ma potrzeby korzystania z cieni poza kokpitem 3D – fotoscenerie już zawierają sfotografowane cienie, idealnie pasujące do obiektów 3D lub linii lasów. W innych przypadkach ostrzegam, że cienie globalne w XP są bardzo zasobożerne.

Na pewno należy zaznaczyć wszystkie checkboxy w grupie SPECIAL EFFECTS.

Resztę ustawień należy dobrać do swojego sprzętu, tak aby uzyskać minimum 30 FPS z HDR, oraz 2x SSAA+FXAA na fotoscenerii z silnie wypełnionym OSM 3D. Dopiero od tego momentu korzystanie z tego symulatora zacznie sprawiać prawdziwą frajdę.

Reszta moich ustawień (oprócz rozdzielczości):

Image

Samoloty

Żaden z dostępnych domyślnie samolotów nie spełnia moich minimalnych wymagań co do jakości (w FSX znalazłby się jeden, w XP10 ledwie znośny jest wspomniany wcześniej Beechcraft King Air C90B). Tutaj wydatek będzie niezbędny, polecam samoloty firm:

IXEG Boeing 737 Classic – najlepszy odrzutowiec dla X-Plane:

Po zakupie i pobraniu należy rozpakować archiwum do katalogu X-Plane 10\Aircraft\Podkatalog (można utworzyć dowolny podkatalog, lub skorzystać z listy już dostępnych). Samolot będzie dostępny z listy Aircraft->Open aircraft.

Scenerie

… dzielimy na trzy typy:

    1. Domyślna – to sceneria mesh, składająca się z siatki wysokościowej, oraz z tekstur o niskiej rozdzielczości, rozmieszczanych dynamicznie na tzw. layerach, emulujących realne środowisko w dość nieudolny sposób – ale w wielu przypadkach, szczególnie w lotach IFR, wystarczający. Sceneria zawiera dokładną siatkę dróg na podstawie danych OSM, oraz zbliżony tylko układ miejscowości, zabudowań i lasów. Sceneria ta jest dzielona na kwadraty 1×1 stopnia.
      Przykład scenerii mesh:sceneria_mesh
    2. Fotosceneria overlay jest nakładką foto na już istniejący mesh (dostosowuje się do kształtu terenu już istniejącej scenerii). Najczęściej nakładana na scenerię domyślną X-Plane, ale może być również nakładką na fotoscenerię mesh, tyle że fragmentem o wyższej rozdzielczości. Może mieć dowolny zakres. Przy pokryciu małego obszaru działa dość szybko i tą metodą są uzupełniane tereny otaczające scenerie lotnisk w komercyjnych projektach. Jednak im obszar foto jest większy, tym mniejszy FPS uzyskamy. Sceneria tego typu jest szczególnie wrażliwa na wartość opcji visibility w ustawieniach pogodowych. Jeżeli visibility będzie większe niż 30 sm, FPS na scenerii overlay dużego zasięgu może spaść poniżej dwucyfrowych wartości. Im niższa wartość visability, tym wersja overlay działa szybciej. Nie ma aż tak silnej korelacji na fotoscenerii typu mesh – tam spadek FPS przy większych odległościach wynosi 2-3 klatki.
      Przykład fotoscenerii:fotosceneria
    3. Fotosceneria mesh jest zintegrowana z siatką wysokościową terenu, działa dużo płynniej i wydajniej od fotoscenerii w wersji overlay, dzięki niewidocznemu dla oka pogarszaniu jakości tekstur im dalej od samolotu. Do poprawnego działania wymaga pokrycia minimum 1×1 stopnia.

Fotoscenerie mesh można utworzyć z tekstur Google Maps oprogramowaniem GMaps, lub Ortho4XP. W wielu przypadkach tekstury będą (jak i Google Maps) „poszatkowane” z powodu zróżnicowanych źródeł danych i kolorystyki na małych powierzchniach, więc w symulatorze nie będą wyglądają zbyt spójnie. Korzystając z Google Maps/Earth należy znaleźć miejsca spójne „teksturowo”, a następnie sprawdzić na ich terenie uzupełnienie danych w serwisie OpenStreetMap, dzięki temu będziemy mieli pewność bogatego uzupełnienia obiektów 3D. Pod tymi względami polecam Czechy, Niemcy oraz Szwajcarię. Poza Europą (w większości przypadków) szczegółowe uzupełnienie danych OpenStreetMap jest rzadziej spotykane.

Tutaj mapa dobrych scenerii dla X-Plane (bezpłatnych i komercyjnych).

Obiekty 3D OSM

Tutaj pomaga serwis SimHeaven i gotowe do pobrania scenerie 3D (budynki, siatki ulic, linie drzew) wygenerowane przez polski program World2XPlane (opis programu na forum Polish VACC) na podstawie danych OpenStreetMap. Na początek polecam pobranie budynków i lini lasów, bez siatki kolejowej i dróg, dopiero gdy FPS pozostanie na wysokim poziomie można pobrać pliki NET z siatkami.

Przykład scenerii wygenerowanej programem World2XPlane:
w2xp1
w2xp2

Scenerie te wymagają doinstalowania dodatkowych bibliotek – wszystkie informacje na ten temat można znaleźć na stronie SimHeaven lub w wątkach World2Xplane na X-Plane.org.

Biblioteki należy rozpakować do katalogu X-Plane 10\Custom Scenery. W przypadku bibliotek nazewnictwo katalogów nie ma znaczenia.

Lokalizacja i kolejność scenerii

Rozpakowujemy poszczególne scenerie do katalogu X-Plane 10/Custom Scenery.

Obiekty scenerii w X-Plane możemy dowolnie na siebie nakładać – mieszać domyślny mesh z overlayem i obiektami 3D, lub fotoscenerię mesh z dokładniejszą, fragmentaryczną fotoscenerią overlay, obiektami 3D, lotniskami itp. Decydująca jest kolejność katalogów, ustalana przez X-Plane (co jest dziwne, ale można się przyzwyczaić) wyłącznie na podstawie ich nazw. Decyduje sortowanie alfabetyczne, dlatego zwyczajem jest numerowanie poszczególnych elementów danej scenerii na początku nazwy katalogu, lub spójne nazwy katalogów w formacie [ NAZWA SCENERII ]-[ NUMER KOLEJNOŚCI ]-[ RODZAJ ELEMENTÓW ]. Właściwa kolejność poniżej:

  1. lotniska,
  2. obiekty 3D (np. OSM, World2XPlane, OSM2XP),
  3. fotosceneria overlay,
  4. mesh, lub fotosceneria mesh.

Uwaga: Mesh nie będzie potrzebny jeżeli posiadamy „fotoscenerię mesh”, lub zainstalowane scenerie domyślne symulatora – są one umieszczane w katalogu X-Plane 10\Global Scenery. Ja czasami dodaję taki dodatkowy mesh pochodzący z wersji X-Plane 9, który jest nieco szybszy, ale też mniej dokładny. Sprawdza się jako wypełniacz okolic poza granicami fotoscenerii, a ponieważ priorytetowo traktowane są scenerie z katalogu X-Plane 10\Custom Scenery, to domyślny mesh zostaje nadpisany wersją z X-Plane 9. Po każdym skopiowaniu nowej scenerii, i nadaniu jej odpowiedniego nazewnictwa, należy usunąć z katalogu Custom Scenery plik scenery_packs.ini. Można również opierać kolejność na podstawie wpisów w pliku scenery_packs.ini, ja jednak preferuję pierwszą formę.

Porównanie miejsca realnego, oraz symulacji. Fotosceneria, obiekty 3D World2XPlane, oraz chmury SkyMaxxPro, rysujące na ziemi realistyczne cienie.
xp_real

Ustawienia wstępne

Z menu Settings->Operations & Warnings wybieramy czy samolot ma być umieszczany na starcie symulacji na płycie lotniska, czy na miejscu postojowym, oraz czy z uruchomionymi silnikami, czy też z wyłączonymi.

TrackIR

Domyślna, wbudowana w X-Plane, obsługa TrackIR wykorzystuje tylko 5DOF. Należy ją aktywować w górnym menu Settings->Joystick & Equipment -> zakładka Equipment -> checkbox TrackIR. Aktywacja domyślnej obsługi TrackIR odbywa się poprzez naciśnięcie kombinacji SHIFT+0. Czynnikiem różniącym FSX od X-Plane będzie płynne, ale lekko opóźnione przemieszczanie widoku przy wykorzystaniu TrackIR, z zależnością, że im wyższe ustawienia wygładzania i im słabsza karta graficzna – tym większe opóźnienie. Opóźnienia te mogą nie przypaść do gustu fanom oprogramowania Ezdok Camera znanego z FSX, dlatego polecam dodatkowy plugin X-Camera, który w połączeniu z Simcoders HeadShake tworzy substytut wspomnianego wcześniej Ezdok (opóźnienia wtedy nie występują).

Pluginy i dodatki

Bezpłatne:

  1. Landing Speed Plugin – ocenia każde lądowanie. W XP10 tolerancja dla uszkodzenia maszyny jest zbyt wysoka i ten plugin informuje zabawnymi komunikatami czy lądowanie było miękkie, czy twarde.
  2. HeadShake camera plugin – efekt zbliżony do EZdok Camera, ale nie współpracuje z domyślną obsługą TrackIR.
  3. Real Terra Haze – efekt i plugin już obecnie niezbędny w X-Plane.
  4. DiscreetFPS – wyświetla małe, dyskretne okienko z aktualnym FPSem,
  5. SeaTraffic – ruch statków zgodny z realnymi trasami. Plugin idealny podczas lotów między większymi wyspami. Rysuje również trasy morskie na głównej mapie symulatora.
  6. XUIPC – emuluje FSUIPC, dzięki czemu pozwala na uruchomienie dodatkowego oprogramowania, dostępnego dla serii MS FS.

Komercyjne:

  1. SkyMaxx Pro – wydajniejsze efekty pogodowe (chmury).
  2. TugMaster – wypychanie – dostępne trzy pojazdy,
  3. FollowMe Car – idealnie wykonany Follow Me; podczas prowadzenia minimalnie i losowo odbiega od głównej trasy (efekt realistyczny). Dobrze wykonane efekty świetlne. UWAGA: współpracuje tylko z lotniskami, które posiadają siatkę ruchu AI.

Współpraca w załodze wieloosobowej

… jest możliwa za pomocą komercyjnego pluginu SmartCopilot. Pod tym linkiem można znaleźć listę obsługiwanych samolotów i śmigłowców default oraz payware.

SmartCopilot wymaga spełnienia jednego z poniższych warunków:

  • obecności obu komputerów w sieci lokalnej,
  • posiadania publicznych adresów IP i przekierowania odpowiednich portów na routerach,
  • posiadania jednego publicznego adresu IP i wykorzystania VPN w konfiguracji bridge,
  • wykorzystania usługi Hamachi.

Korzystam z domowego serwera OpenVPN (bridge), router podłączającym się komputerom przydziela IP sieci lokalnej. Chyba najwygodniejsze rozwiązanie – nie wymaga instalacji dodatkowego, obciążającego oprogramowania na komputerze z symulatorem, ale też konfiguracja OpenVPN bridge jest nieco trudniejsza od powszechnej route, z którą SmartCopilot nie współpracuje.

Grafika poglądowa:
Image

Licencja jednostanowiskowa kosztuje 23$, dwie licencje w pakiecie kosztują 38$, bezpłatna wersja (czyli plugin bez wprowadzonej licencji) umożliwia wspólny lot przez 20 minut po każdorazowym uruchomieniu X-Plane (do przetestowania połączenia i samego pluginu).

Sieć PilotEdge ściśle współpracuje ze SmartCopilot – obaj członkowie załogi, mimo że operujący na dwóch symulatorach, czasami wiele kilometrów od siebie, są widziani w sieci jako jeden samolot, i każdy z pilotów oddzielnie może komunikować się głosowo z ATC. Tutaj przykładowy lot w sieci PilotEdge, z wykorzystaniem tego pluginu.

Ciekawostki X-Plane

  • porę dnia można zmieniać bezpośrednio w samolocie w wolnym tempie naciskając l lub k, lub w szybkim tempie klawiszami SHIFT+l SHIFT+k,
  • od ostatniej stabilnej wersji X-Plane dostępna jest domyślnie emulacja GPS Garmin GNS430/530 wykorzystująca aktualne punkty i podejścia, które można aktualizować poprzez Navigraph,
  • X-Plane od kilku wersji zawiera dość istotny błąd „drgającego podłoża” – występuje na teksturach nakładkowych (np. płyty postojowe, najbliższe otoczenie lotnisk),
  • domyślnie wczytywane jest 3×2 stopnia scenerii otaczającej samolot; w trakcie lotu, po przekroczeniu kolejnych granic, w niezauważalny dla użytkownika sposób doczytywane są kolejne stopnie, a niewykorzystywane usuwane z pamięci,
  • wybierając Location->Get Me Lost samolot jest teleportowany w losowe miejsce scenerii i na losową wysokość – w celu ćwiczenia wznawiania orientacji,
  • wygładzanie krawędzi wpływa na jakość wyświetlania „glass cockpitowych/komputerowych” gaugesów X-Plane. Domyślny GNS 530, jak i ten od RealityXP, prezentują się doskonale na najwyższych ustawieniach wygładzania.

Podsumowanie

Z pewnością na początku będzie trudno przyzwyczaić się do nowego symulatora, ale z czasem wygoda w instalowaniu/usuwaniu scenerii, samolotów, pluginów, dzięki „instalacji” opartej na zwykłym kopiowaniu/usuwaniu plików, bez żadnych plików konfiguracyjnych rozsianych po wielu podkatalogach użytkownika, zwraca się z nawiązką. Generalnie nie istnieje pojęcie reinstalacji symulatora z powodu problemów spowodowanych dodatkami (co ma często miejsce w FSX/P3D). Nawet jeżeli jakiś dodatek silnie integruje się z X-Plane, to wystarczy w instalatorze/updaterze zaznaczyć pobranie plików różniących się z oficjalną wersją, i za chwilę mamy symulator „jak nowy”. X-Plane w połączeniu z fotosceneriami SimHeaven i obiektami 3D World2XPlane, stwarza niesamowite narzędzie do lotów VFR, z doskonałą jakością odwzorowania na ogromnych powierzchniach (całkowicie bezpłatnie), niedostępnych w serii FSX. Z czasem zaczyna się też wyraźnie zauważać różnice w modelu lotu między X-Plane a serią MS FS (nawet z dodatkami A2A). Po kolejnych miesiącach już nie można się bez tego modelu obyć. Jest odczuwalny nie tylko w samolotach GA, ale również w dużych jetach od FlyJSim czy IXEG.

Serdecznie polecam ten symulator.
Jarek

 

Bonus

Jako bonus poniżej zrzuty ekranowe z dodatku VFRPoland dla X-Plane, pochodzące prosto z mojego symulatora – bez żadnej obróbki Photoshopem, lub zmniejszania, tak aby zachować wszystkie szczegóły 1:1. Zrzuty z włączonym HDR i 4xSSAA. Częściowo są również pokazem jakości wykonania wirtualnych kokpitów oraz chmur. Wykonywałem je w pierwszych wersjach X-Plane 10, obecnie prezentowałyby się znacznie lepiej w połączeniu z pluginem Real Terra Haze.

Image Image Image

Image Image Image

Image Image Image

Jeden komentarz do wpisu “Przejście na X-Plane – poradnik

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *